Lichtmanagement in scholen

Wat is lichtmanagement voor scholen?

Lichtmanagement is een slimme manier om de verlichting in een school automatisch te regelen en centraal te beheren. Armaturen, sensoren, schakelaars en andere componenten werken samen binnen één systeem.

Zo kunt u schoolverlichting automatisch laten schakelen en dimmen op basis van aanwezigheid, daglicht en het gebruik van een ruimte. Daarnaast kunt u bijvoorbeeld lokalen, gangen en algemene ruimtes afzonderlijk instellen. Zo krijgt u meer controle over de schoolverlichting en verhoogt u het comfort, gebruiksgemak en de energie-efficiëntie.

Voordelen van lichtmanagement voor scholen

• Maximaal energie besparen: Schoolruimtes voorzien we van sensoren. Van trappenhuizen tot en met klaslokalen. Uw verlichting schakelt en dimt automatisch en de sensoren verlagen het energieverbruik.
• Lagere energiekosten: Door het energieverbruik te verlagen dalen ook de kosten voor schoolverlichting.
• Langere levensduur en minder onderhoud: Met lichtmanagement en automatische verlichting gaat uw verlichting langer mee omdat het minder vaak aan staat. Dit zorgt ook voor minder onderhoud aan uw schoolverlichting.
• Prettige leer- en werkomgeving: Verlichting is zo ingeregeld dat er geen omkijken meer is naar de verlichting in een schoolgebouw.
• Data verzamelen: Door het verzamelen van verlichtingsdata ziet u waar verbeteringen aan verlichting mogelijk zijn.
• Storingen signaleren: Afhankelijk van lichtmanagementsysteem is het mogelijk om automatisch melding te krijgen bij storingen aan verlichtingsarmaturen.
• Slim combineren met systemen: Sommige systemen kunnen we combineren met andere systemen zoals verwarming en koeling. Zo is het mogelijk om de systemen samen te laten werken.

Wat is er mogelijk met lichtmanagement in onderwijs?

Automatische schoolverlichting

Met aanwezigheids-, bewegings- en daglichtsensoren schakelt en dimt de schoolverlichting automatisch. In lege klaslokalen gaat het licht uit of terug naar een lager niveau. Komt er voldoende daglicht binnen? Dan dimt de verlichting automatisch. Zo gebruikt u alleen licht wanneer dat nodig is.

Docenten verlichting besturen

Via software kunnen we docenten rechten geven om verlichting in klaslokalen digitaal te regelen. Ook handmatig schakelen of dimmen blijft een optie en mogelijkheid.

Tijdschema’s

Met tijdschema’s stelt u vooraf in wanneer verlichting aan, uit of gedimd moet zijn. Denk aan lestijden, pauzes, schoonmaakmomenten of avondgebruik. Zo sluit de verlichting automatisch aan op het dagelijkse schoolrooster.

Verlichtingszones

We delen een school op in verschillende verlichtingszones, bijvoorbeeld lokalen, gangen, kantoren, gymzalen en algemene ruimtes. Iedere zone krijgt eigen instellingen die passen bij het gebruik van de ruimte.

Lichtscenes

Met lichtscenario’s stelt u vooraf de juiste verlichting in voor verschillende situaties. Denk aan lesgeven, presenteren, video’s bekijken, examens of schoonmaak. Met één druk op de knop activeert u direct de gewenste instellingen.

Meten, analyseren, optimaliseren

Afhankelijk van het gekozen systeem verzamelt lichtmanagement gegevens over het gebruik van de verlichting. Met deze data zien we waar extra energiebesparing of optimalisatie mogelijk is. Zo kunt u instellingen blijven verbeteren wanneer het gebruik van de school verandert.

Biodynamische verlichting

Met biodynamische verlichting veranderd de lichtsterkte en lichtkleur automatisch gedurende de dag. Zo ondersteunt u de biologische klok.

Via app bedienen

Bij geschikte lichtmanagementsystemen kunt u verlichting via een app bedienen. U past bijvoorbeeld lichtsterktes, zones en lichtscenario’s eenvoudig aan via een smartphone of tablet.

Koppelen aan gebouwbeheersysteem

Afhankelijk van de bestaande installatie kunnen we lichtmanagement koppelen aan het gebouwbeheersysteem. Zo kan de schoolverlichting samenwerken met bijvoorbeeld verwarming, ventilatie en koeling. Daarmee beheert u verschillende gebouwinstallaties vanuit één omgeving.

Onderhoud en storingsmeldingen

Sommige lichtmanagementsystemen kunnen storingen en defecten signaleren. Zo krijgt u sneller inzicht in problemen met armaturen of andere onderdelen. U hoeft niet te wachten op een melding van een docent, maar het probleem oplossen voordat het gemeld is.

Wanneer kiezen voor slimme schoolverlichting?

Wilt u bepalen of lichtmanagement geschikt is voor uw schoolgebouw? Herkent u zich in onderstaande stellingen? Dan is lichtmanagement wellicht iets voor uw schoolgebouw.

• U wilt de verlichting automatisch aan/uit laten schakelen
• U wilt de verlichting automatisch laten dimmen.
• U wilt zelf bepalen wie de verlichting kan beheren.
• U wilt de mogelijkheid om armaturen los van elkaar of in groepen te besturen.
• U wilt klaslokalen, kantines, sportzalen als aparte zones beheren.
• U wilt in één keer kunnen schakelen naar lichtscenario’s met instellingen voor bijv. presenteren, studeren, lesgeven, examens of film kijken.
• U wilt verlichtingsdata kunnen analyseren om te kijken waar extra energie te besparen is.
• U wilt verlichting, ventilatie, verwarming etc. via één centraal punt regelen.
• U wilt automatisch meldingen krijgen van storingen aan verlichting.

Lichtmanagement in schoolruimtes

Les en praktijklokalen

In les- en praktijklokalen adviseren we vaak om sensoren toe te passen. Aanwezigheidssensoren zorgen ervoor dat de verlichting alleen brandt wanneer studenten en docenten in het lokaal aanwezig zijn. Zodra het lokaal leeg is, schakelt de verlichting automatisch uit. Komt er veel daglicht binnen? Dan kunnen daglichtsensoren de verlichting automatisch dimmen. Zo blijft het lichtniveau prettig en gebruikt u niet meer kunstlicht dan nodig.

Daarnaast kunnen we verschillende lichtscenario’s instellen. Met één druk op de knop activeert u bijvoorbeeld de juiste verlichting voor een presentatie, film, examen of praktijkles.

Schoolkantoren

In schoolkantoren delen we de verlichting op in groepen en zones. Iedere zone kan een eigen sensor krijgen, zodat alleen de verlichting inschakelt op plekken waar iemand aanwezig is. Daarnaast bepaalt u zelf wie welke verlichting mag bedienen. U kunt medewerkers bijvoorbeeld de mogelijkheid geven om de verlichting boven hun eigen werkplek aan te passen.

Collegezalen

In collegezalen wisselen presentaties, video’s en klassikale uitleg elkaar af. Iedere situatie vraagt om andere verlichting. Met vooraf ingestelde lichtscenario’s schakelt de docent met één druk op de knop naar de juiste instellingen. Zo hoeft de docent de verlichting niet handmatig aan te passen en blijft de aandacht bij het college zelf.

Gymzalen

In gymzalen komen lichtscenario’s goed van pas. Met één druk op de knop schakelt u de verlichting naar de juiste instellingen voor bijvoorbeeld gymles, schoonmaak, presentaties of professionele sport.

Parkeergarages en fietsenstallingen

In parkeergarages en fietsenstallingen combineren we sensoren met groepen armaturen. Zo schakelen we alleen de verlichting in de delen waar mensen aanwezig zijn. In andere delen kunnen we de verlichting automatisch naar een veilig basisniveau dimmen.

Gangen en trappenhuizen

Gangen en trappenhuizen in scholen moeten veilig verlicht zijn, terwijl deze ruimtes niet continu worden gebruikt. Met bewegingssensoren schakelt de verlichting automatisch in zodra iemand de gang of het trappenhuis gebruikt. Na de ingestelde nalooptijd schakelt de verlichting weer uit of terug naar een veilig basisniveau.

Draadloze of DALI schoolverlichting

Om slimme verlichting te integreren in uw schoolgebouw implementeren we DALI of draadloze verlichting. De keuze hangt af van verschillende factoren. Zoals bestaande installatie, wensen en uitvoering. Zowel DALI als draadloos zijn professionele verlichtingstechnieken.

In veel scholen installeren we draadloze verlichting. Een aantal voorbeelden hiervan zijn ROC Nijmegen, Da Vinci College en Hogeschool Rotterdam. Dit heeft meerdere redenen:

• Uitvoering: scholen zijn tijdens lesweken veel in gebruik. Daarom plannen we werkzaamheden bij voorkeur tijdens vakanties of op andere rustige momenten, zodat het onderwijs zo min mogelijk hinder ondervindt. Draadloze verlichting is snel en flexibel te installeren en leent zich goed voor uitvoering in fases. Zo hoeven we niet de volledige installatie in één keer aan te pakken, maar verdelen we de werkzaamheden over meerdere momenten.
• Geen stuurbekabeling: Draadloze verlichting is ook interessant wanneer er geen geschikte stuurbedrading aanwezig is. We hoeven dan geen extra stuurbekabeling aan te leggen, waardoor we de installatie sneller uitvoeren.
• Flexibiliteit: met draadloze verlichting kunt u eenvoudig extra sensoren en armaturen toevoegen of de indeling van de verlichting aanpassen. Zo groeit het systeem makkelijk mee wanneer de functie of inrichting van een ruimte verandert.

Lees hier alles over DALI vs draadloze verlichting.

Schoolverlichting en lichtmanagement normen en regelgeving

LED en lichtmanagement

Schoollocaties met een jaarlijks energiegebruik vanaf 50.000 kWh elektriciteit of 25.000 m³ aardgas vallen onder de energiebesparingsplicht. In dat geval moet de school energiebesparende maatregelen uitvoeren met een terugverdientijd van vijf jaar of minder. Hieronder vallen ook maatregelen voor energiezuinige LED verlichting.

Daarnaast moeten utiliteitsgebouwen met verwarmings- of airconditioningssystemen met een vermogen van meer dan 290 kW vanaf 1 januari 2018 zijn voorzien van automatische lichtregeling. Vanaf 1 januari 2030 wordt deze grens verlaagd naar een vermogen boven 70 kW.

Programma van eisen Frisse scholen

Het Programma van Eisen Frisse Scholen is een leidraad voor het realiseren van gezonde, comfortabele en energiezuinige schoolgebouwen. Schoolbesturen kunnen het programma gebruiken bij nieuwbouw en renovatie. Het programma werkt met de ambitieniveaus Klasse C, B en A en is geen zelfstandig wettelijk verplicht kwaliteitslabel.

Abonnement op schoolverlichting

Sommige lichtmanagementsystemen verzamelen gegevens over het gebruik en de prestaties van uw schoolverlichting. Met deze data zien we waar verdere optimalisatie mogelijk is, bijvoorbeeld door instellingen, zones of schakelmomenten aan te passen.

Met een abonnement op schoolverlichting (Light as a Service) nemen wij deze monitoring en optimalisatie gedurende de contractduur voor u uit handen. We analyseren de beschikbare verlichtingsdata, signaleren verbeterkansen en optimaliseren de installatie waar nodig. Zo blijft uw schoolverlichting energiezuinig, comfortabel en afgestemd op het gebruik van het gebouw.

Bestaande schoolverlichting met lichtmanagement

Wij kunnen bestaande TL armaturen in scholen ombouwen naar LED en geschikt maken voor lichtmanagement. Hiervoor demonteren we de armaturen, verwijderen we de oude elektronica en vervangen we deze door nieuwe LED componenten met een geschikte LED driver.

Afhankelijk van het gekozen systeem passen we een DALI driver of een driver met draadloze aansturing toe. Daarna plaatsen we de armaturen terug op hun oorspronkelijke plek en programmeren we de verlichting volgens de afgesproken instellingen.

Zo behoudt u waar mogelijk de bestaande armaturen, vernieuwt u de techniek en krijgt u schoolverlichting die geschikt is voor functies zoals automatisch schakelen, dimmen, sensoren, verlichtingszones en lichtscenario’s.

Koppel schoolverlichtingssysteem aan bestaand gebouwbeheersysteem

Heeft uw schoolgebouw een bestaand gebouwbeheersysteem? Wij kunnen een lichtmanagementsysteem koppelen aan uw bestaande systeem. We bespreken graag de mogelijkheden met u.

Biodynamische verlichting en tunable white op school

Met lichtmanagement en tunable white verlichting kunt u biodynamische verlichting toepassen op school. Hierbij veranderen de lichtsterkte en lichtkleur gedurende de dag, zodat de verlichting beter aansluit op het natuurlijke verloop van daglicht.

Licht speelt een rol bij het biologische ritme en heeft invloed op alertheid en het slaap-waakritme. Met biodynamische verlichting kunt u de verlichting daarom beter afstemmen op verschillende momenten van de schooldag en op verschillende activiteiten.

Deze vorm van verlichting kan interessant zijn voor scholen, omdat leerlingen en docenten vaak langere tijd binnen verblijven. Zo ondersteunt u met de juiste lichtinstellingen een comfortabele leer- en werkomgeving.

Hoeveel kost slimme verlichting in onderwijs?

De kosten van slimme verlichting en lichtmanagement in het onderwijs verschillen per situatie. De prijs hangt onder andere af van de keuze voor een draadloos of bekabeld systeem, het aantal armaturen en sensoren, de bestaande installatie en de gewenste functies.

Wilt u weten wat lichtmanagement voor uw school kost? Neem contact met ons op. We brengen uw situatie en wensen in kaart en maken een passende offerte.

Praktijkvoorbeeld: ROC Nijmegen

Bij ROC Nijmegen combineren we ombouw met nieuwe armaturen. We bouwen 600 bestaande armaturen om naar LED en installeren daarnaast 4.200 nieuwe LED armaturen. Alle 4.800 armaturen koppelen we aan draadloos lichtmanagement.

In het schoolgebouw plaatsen we aanwezigheids- en daglichtsensoren. Deze sensoren schakelen de verlichting automatisch aan en uit en dimmen het licht op basis van aanwezigheid en de hoeveelheid daglicht. Door de overstap naar LED bespaart ROC Nijmegen jaarlijks circa 380.000 kWh aan energie.

Advies over schoolverlichting met lichtmanagement

Wij voorzien uw schoolgebouw graag van LED met lichtmanagement. Wilt u weten hoe? We helpen u graag verder. Neem vrijblijvend contact met ons op.