Wat is programma van eisen Frisse Scholen?
Het Programma van Eisen Frisse Scholen is een leidraad voor onderwijsinstellingen die hun schoolgebouwen gezond, comfortabel en energiezuinig willen maken. De leidraad helpt bij het verbeteren van het binnenmilieu en draagt daarmee bij aan de gezondheid, leerprestaties en het functioneren van leerlingen en medewerkers.
Wat is de Frisse scholen-richtlijn?
In het Programma van Eisen Frisse Scholen staan richtlijnen voor energie, lucht, temperatuur, licht en geluid in een schoolgebouw. Dit is een leidraad om een zo goed mogelijk binnenmilieu te realiseren voor leerlingen en docenten.
LED verlichting frisse scholen
LED schoolverlichting is de meest duurzame en kwalitatieve verlichtingsoplossing en opgenomen in het programma van eisen. Daarbij staan richtlijnen voor lichteigenschappen, kwaliteit, daglicht en bediening.
Welke verlichting wordt er in scholen gebruikt?
LED verlichting is de meest gebruikte en duurzame verlichtingsoplossing voor scholen. In combinatie met lichtmanagement zorgt LED schoolverlichting voor maximale energiebesparing, meer comfort en eenvoudig gebruik. Heeft uw schoolgebouw nog TL verlichting? Laat deze dan volledig ombouwen naar LED of vervang de bestaande armaturen door nieuwe LED armaturen.
Schoolverlichting Da Vinci College volgens de richtlijnen van de overheid
Voor het ROC Da Vinci College in Dordrecht volgden wij nauwkeurig de eisen uit het Programma van Eisen Frisse Scholen van de overheid. Daarbij besteedden we onder meer aandacht aan de juiste verlichtingssterkte, een gelijkmatige lichtverdeling, het beperken van verblinding en een comfortabele bediening van de verlichting. Zo realiseerden we een duurzame lichtoplossing die bijdraagt aan een prettig en gezond leerklimaat.
Wat is frisse scholen klasse A, B en C?
Het Programma van Eisen Frisse Scholen verdeelt de kwaliteit van het binnenmilieu in een schoolgebouw in drie klassen: A, B en C. Klasse C staat voor voldoende, klasse B voor goed en klasse A voor uitmuntend. Hoe hoger de klasse, hoe strenger de eisen voor onder andere verlichting, luchtkwaliteit, temperatuur, geluid en energiegebruik. Een school kan per onderdeel een andere klasse behalen. Zo kan een gebouw voor verlichting aan klasse A voldoen en voor een ander onderdeel aan klasse B.
Uitleg begrippen uit het programma van eisen Frisse Scholen
Binnen het Programma van Eisen Frisse Scholen komen verschillende technische begrippen voor. Een duidelijke uitleg helpt om de eisen voor verlichting beter te begrijpen en toe te passen.
Lux
Lux is de hoeveelheid licht die op een oppervlak valt. Hoe hoger het aantal lux, hoe meer licht. Ter indicatie, zonlicht is 100.000 lux, een bewolkte dag is 1.000 lux en het licht bij volle maan is 0,1 lux.
Gelijkmatigheid index
De gelijkmatigheidsindex geeft aan hoe gelijkmatig het licht over een ruimte is verdeeld. Een waarde van 1 betekent dat het overal even licht is. Bij een gelijkmatigheidsindex van 0,6 mogen de donkerste plekken niet te veel afwijken van de gemiddelde hoeveelheid licht. Zo voorkomt u grote verschillen tussen lichte en donkeren plekken
Verblindingshinder (UGR)
UGR geeft aan hoeveel hinderlijke verblinding armaturen veroorzaken. Verblinding ontstaat wanneer een lichtbron te fel in de ogen schijnt of zichtbaar reflecteert op bijvoorbeeld een beeldscherm. Hoe lager de UGR-waarde, hoe minder kans op verblinding.
Kleurweergave (CRI)
De kleurweergave laat zien hoe natuurlijk kleuren onder kunstlicht ogen. Deze waarde is uitgedrukt als CRI of Ra. Een waarde van 100 geeft kleuren zeer natuurgetrouw weer. De R9-waarde laat daarnaast zien hoe goed de verlichting rode kleuren weergeeft.
Flicker (PstLM)
Flicker betekent dat de lichtsterkte heel snel wisselt. Je ziet dit niet altijd bewust, maar het kan wel vermoeide ogen, hoofdpijn of concentratieproblemen veroorzaken. PstLM meet deze flikkering. Hoe lager de waarde, hoe rustiger het licht. PstLM heeft een maximale waarde van 1.
Diffuse optiek
Een diffuse optiek is een afscherming die voor de lichtbron is geplaatst. De afscherming verspreidt het licht gelijkmatig en verkleint zo de kans op verblinding. Opaalglas is een voorbeeld van een diffuse optiek.
Luminantieverhoudingen
Luminantieverhoudingen geven het verschil in helderheid aan tussen waar iemand naar kijkt en de omgeving daaromheen. Denk aan het verschil tussen een schrift, tafelblad en een raam. De waarden laten zien hoeveel verschil in helderheid is toegestaan. Bijvoorbeeld 1:30:10.
- 1: staat voor de taak, bijvoorbeeld het schrift.
- 30: staat voor de directe omgeving, bijvoorbeeld het tafelblad.
- 100: staat voor de verdere omgeving, bijvoorbeeld een raam, muren, plafond of vloer.
Bij een verhouding van 1:10:30 mag het tafelblad dus maximaal 10 keer zo helder zijn als het schrift. Een raam mag maximaal 30 keer zo helder zijn als het schrift.
Lijst met richtlijnen voor verlichting in scholen
| Onderwerp | Klasse C: voldoende | Klasse B: goed | Klasse A: uitmuntend |
| Gemiddelde hoeveelheid kunstlicht op het werkvlak | Gemiddeld 300 lux op het werkvlak. De gelijkmatigheidsindex is minimaal 0,6. Dat betekent dat de donkerste plekken minimaal 200 lux zijn. | Gemiddeld minimaal 500 lux op het werkvlak. De gelijkmatigheidsindex is minimaal 0,6. Dat betekent dat de donkerste plekken minimaal 300 lux zijn. | Dezelfde eisen als klasse B. |
| Extra taakverlichting voor docenten | Geen eisen. | Geen eisen. | Docentenwerkplekken hebben persoonlijke taakverlichting, bijvoorbeeld een bureaulamp. Hiermee moet het licht op het werkblad 1000 lux bereiken. Dit licht telt niet mee bij de gemiddelde verlichtingssterkte van de ruimte. |
| Verlichting van de wanden | Geen eisen. | De gemiddelde verlichtingssterkte op de wanden is minimaal 150 lux. | Dezelfde eisen als klasse B. |
| Voorkomen van verblinding door armaturen | De armaturen in leslokalen hebben een UGR van maximaal 19. | Dezelfde eisen als klasse C. | Dezelfde eisen als klasse C. |
| Kleurweergave | De CRI is minimaal 80. Als alternatief geldt een kleurweergave-index van minimaal 80 én een R9-waarde van minimaal 10. | Dezelfde eisen als klasse C. | Dezelfde eisen als klasse C. |
| Flikkering van het licht | De verlichting voldoet aan de eis voor beperkte flikkering: PstLM ≤ 1,0. | Dezelfde eisen als klasse C. | De verlichting voldoet aan PstLM ≤ 1,0 en beperkt ook stroboscopische effecten: SVM ≤ 1,6. |
| Afscherming en lichtverdeling | Gebruik voldoende diffuse optieken met een egale structuur, bijvoorbeeld opaalglas. | Dezelfde eisen als klasse C. | Dezelfde eisen als klasse C. |
| Hoeveelheid daglicht | In meer dan 50% van het lokaal is op werkplekniveau minimaal 200 lux daglicht beschikbaar. | Dezelfde eisen als klasse C. | Dezelfde eisen als klasse C. |
| Contrast tussen werkvlak en omgeving (luminantieverhoudingen) | De verhouding tussen de taak, bijvoorbeeld een schrift, de directe omgeving, bijvoorbeeld het tafelblad, en de verdere omgeving, bijvoorbeeld een raam, is maximaal 1:30:100. Aan deze eis moet gedurende minimaal 50% van de daglichttijd worden voldaan. | De verhouding tussen de taak, de directe omgeving en de verdere omgeving is maximaal 1:10:30. | Dezelfde eisen als klasse B. |
| Bediening van de kunstverlichting | Het licht kan in iedere ruimte afzonderlijk worden in- en uitgeschakeld. | Kunstverlichting in leslokalen is beperkt regelbaar. De verlichting is bijvoorbeeld in delen aan- en uit te schakelen, waarbij de zone bij het bord apart wordt bediend, of de verlichting is dimbaar. | Kunstverlichting in leslokalen is dimbaar én in delen aan- en uit te schakelen, waarbij de zone bij het bord apart wordt bediend. |
| Bediening van helderheidswering (zonwering) | De helderheidswering kan per leslokaal worden bediend. | Dezelfde eisen als klasse C. | Dezelfde eisen als klasse C. |
Advies over schoolverlichting
Wilt u uw schoolgebouw voorzien van LED schoolverlichting die voldoet aan het Programma van Eisen Frisse Scholen? Wij begeleiden het volledige traject, van het eerste advies tot en met de installatie. Neem vrijblijvend contact met ons op of vraag een offerte aan.
078 - 68 18 444 
verkoop@lumeco.nl