Tunable White verlichting

Wat is Tunable White LED?

Tunable White LED is verlichting waarbij de kleurtemperatuur van wit licht kan worden aangepast. Het licht kan variëren van warm wit licht met een rustige uitstraling tot koel wit licht dat vaak als helder en functioneel wordt ervaren. De beschikbare kleurtemperaturen hangen af van het armatuur, de LED modules en de gebruikte driver.

Bij standaard LED verlichting staat de kleurtemperatuur meestal vast. Een armatuur levert dan bijvoorbeeld altijd warm wit of altijd koel wit licht. Bij Tunable White verlichting kan de witte lichtkleur worden aangepast aan het tijdstip, de activiteit, de ruimte of de voorkeur van de gebruiker.

Tunable White regelt de kleurtemperatuur en is iets anders dan RGB verlichting. Bij RGB verlichting worden gekleurde lichtkleuren gemaakt. Tunable White blijft binnen verschillende tinten wit licht. Via een geschikt lichtmanagementsysteem kunnen vaak ook de lichtintensiteit, groepen, tijdschema’s en lichtscenario’s worden ingesteld.

Tunable White en biodynamische verlichting

Tunable White is de techniek waarmee de kleurtemperatuur van wit licht kan worden aangepast. Biodynamische verlichting is een toepassing waarbij kleurtemperatuur en meestal ook lichtintensiteit bewust veranderen op basis van bijvoorbeeld het tijdstip, het beschikbare daglicht, de activiteit of de gebruikers van een ruimte.

Een Tunable White armatuur is daarom niet automatisch biodynamische verlichting. Wanneer een armatuur alleen handmatig op één warme of koele lichtkleur wordt ingesteld, blijft het een instelbare lichtoplossing. Van een biodynamische toepassing is pas sprake wanneer het licht volgens een bewust ontworpen verloop, tijdschema of lichtscenario verandert.

Wat betekent Tunable White?

Het Engelse woord tunable betekent instelbaar of regelbaar. Bij Tunable White verlichting verwijst dit naar het kunnen aanpassen van de kleurtemperatuur van wit licht.

Het woord white maakt duidelijk dat het om witte lichtkleuren (2700K – 6500K) gaat. Het licht kan warmer of koeler worden ingesteld, maar het systeem is niet bedoeld om alle mogelijke kleuren te maken zoals bij RGB verlichting.

Tunable White betekent letterlijk instelbaar wit licht. Gebruikers regelen de lichtkleur handmatig of laten sensoren, tijdschema’s, daglichtregeling en biodynamische lichtscenario’s de instellingen automatisch aanpassen.

Mogelijkheden Tunable White

Met Tunable White verlichting stemt het systeem de lichtkleur en lichtsterkte af op de ruimte en de activiteit. In een vergaderruimte ondersteunt helder, koeler licht bijvoorbeeld een brainstormsessie, neutraal licht een regulier overleg en warmer, gedimd licht een informeel gesprek. In een zorgomgeving kan de verlichting gedurende de dag geleidelijk veranderen, terwijl in een museum vooral de gewenste presentatie en kleurweergave belangrijk zijn.

Afhankelijk van de armaturen en de aansturing biedt Tunable White onder meer de volgende mogelijkheden:

• de kleurtemperatuur aanpassen van warm wit naar koel wit;
• de lichtintensiteit verhogen of verlagen;
• armaturen verdelen over groepen en zones;
• vaste lichtscenario’s instellen;
• werken met tijdschema’s;
• reageren op aanwezigheid of beweging;
• kunstlicht aanpassen aan de hoeveelheid daglicht;
• bedienen via een schakelaar, touchpanel, app of centraal systeem.

Welke mogelijkheden zinvol zijn, verschilt per gebouw. Een systeem met veel functies is niet automatisch beter. De bediening moet aansluiten op de mensen die dagelijks met de verlichting werken.

Hoe werkt onze biologische klok?

Mensen, planten en veel dieren zijn een Diurnaal levend organisme. Dit betekent dat we bij daglicht actief zijn. Wanneer het donker wordt in de avond zorgt onze pijnappelklier voor de aanmaak van het slaaphormoon melatonine.

Wat is melatonine?

Melatonine is een hormoon dat geproduceerd wordt in de pijnappelklier. Dit hormoon zorgt er hoofdzakelijk voor dat de biologische klok gelijk loopt met het dag-nachtritme. Zo kunnen de hersenen ‘ontspannen’ en gemakkelijker kunnen overgaan naar de slaapfase. Wat doet licht in de avond met onze hersenen? Het opkomen en ondergaan van de zon realiseert een natuurlijk verloop van de hoeveelheid melatonine in ons systeem. Zo hebben we energie op het juiste moment van de dag.

De effecten van licht

Diverse studies hebben aangetoond dat het veranderen van de lichtkleur en intensiteit kan bijdragen aan een hogere concentratie, productiviteit, minder fouten en ontspanning.

“Therefore, tunable white luminaires could be used for biodynamic lighting systems to try to simulate natural circadian effect during day and thus to achieve user’s visual comfort and optimal psychological and physiological functions of their bodies for appropriate activity.”

Bron: ‘Use of tunable white luminaires for biodynamic lighting’, Marek Bálský, Rudolf Bayer, Jan Zálešák, Zuzana Panská, 2017

Lees hier meer over op lightingforpeople.eu of  humancentriclighting.com.

Advies over Tunable White

Een goede Tunable White installatie begint niet bij het kiezen van een armatuur. Eerst moet duidelijk zijn wat de verlichting in de ruimte moet ondersteunen. Denk aan functioneel werken, vergaderen, verzorgen, presenteren, ontspannen of het creëren van een bepaald lichtbeeld.

Wij beoordelen onder meer:

• de functie en indeling van de ruimte;
• de gebruikers en gebruikstijden;
• de hoeveelheid aanwezig daglicht;
• de gewenste kleurtemperaturen en lichtniveaus;
• de bestaande armaturen en bekabeling;
• de bediening en gewenste lichtscenario’s;
• de mogelijkheden voor DALI of een ander geschikt lichtmanagementsysteem;
• de mogelijkheid om bestaande armaturen te renoveren.

Vervolgens selecteren wij de Tunable White armaturen, drivers, aansturing en bediening selecteren. We verzorgen ook het lichtontwerp, de installatie, programmering en inbedrijfstelling. Daarbij controleren we of armaturen gelijkmatig reageren en of kleurtemperaturen, dimniveaus en scenario’s aansluiten op het werkelijke gebruik van de ruimte.

Tunable White in de praktijk (het Rijksmuseum en Stichting Sint Jacob)

In het Rijksmuseum hebben we de dakkappen opnieuw uitgerust met biodynamische verlichting door middel van Tunable White armaturen. Bezoekers hebben geen idee dat ze in kunstlicht lopen, omdat daglicht wordt nagebootst. Met de LED TL PRO oplossing verlichten wij de duurste schilderijen van Nederland.

Cookies niet geaccepteerd?

Bekijk de video hier.

Stichting Sint Jacob – Woonzorgcentrum Bosbeek heeft gekozen voor biodynamische verlichting door middel van Tunable White. Het woonzorgcentrum is gespecialiseerd in persoonsgerichte zorg voor cliënten met dementie. Verlichting is daarom extra belangrijk.

Cookies niet geaccepteerd?

Bekijk de video hier.

Geschikt voor uw situatie?

Bent u benieuwd of tunable white geschikt is voor uw situatie? Wij begeleiden u graag van advies tot en met de installatie van biodynamische verlichting. Neem contact met ons op voor meer informatie of vraag vrijblijvend een offerte aan.