Human Centric Lighting

Wat is Human Centric Lighting?

Human Centric Lighting, afgekort HCL, is een breed lichtconcept waarbij de mens centraal staat. Bij deze vorm van mensgerichte verlichting wordt niet alleen gekeken naar voldoende licht om goed te kunnen zien, maar ook naar visueel comfort, de functie van de ruimte, het tijdstip en de behoeften van de gebruikers.

Human Centric Lighting kan bestaan uit verschillende lichtoplossingen. Denk aan het aanpassen van de kleurtemperatuur en lichtintensiteit, het gebruik van daglichtsensoren, aanwezigheidsdetectie en verschillende lichtscenario’s. Biodynamische verlichting kan een toepassing binnen Human Centric Lighting zijn. Tunable White is een techniek waarmee de kleurtemperatuur van wit licht kan worden aangepast.

De CIE gebruikt voor verlichting die visuele en niet-visuele effecten combineert officieel de term integrative lighting. Human Centric Lighting wordt in de verlichtingsmarkt met een vergelijkbare betekenis gebruikt.

Verlichting afgestemd op het dag- en nachtritme

Mensen hebben een biologisch ritme, ook wel het circadiaanse of 24-uursritme genoemd. Dit ritme volgt een dagelijkse cyclus en reageert op de veranderingen in lichtkleur en intensiteit gedurende de dag. In de ochtend is het daglicht koel en blauwachtig, wat later op de dag overgaat in warmere, zachtere tinten. Deze natuurlijke lichtveranderingen ondersteunen ons dag- en nachtritme door de aanmaak van hormonen die dit proces regelen.

• Cortisol: Koel ochtendlicht stimuleert de aanmaak van cortisol, het hormoon dat zorgt voor alertheid en energie.
• Melatonine: Warme kleuren in de avond bevorderen de productie van melatonine, het slaaphormoon dat het lichaam voorbereidt op rust.

Met human centric lighting stimuleert u het natuurlijke aanmaakproces van deze hormonen.

Dynamische kleur en licht intensiteit

Kunstlicht houdt over het algemeen de lichtkleur en intensiteit de hele dag hetzelfde. Dit verstoort het biologische ritme en remt de aanmaak van de juiste hormonen. Als het buiten donker is, maakt het lichaam melatonine aan om zich voor te bereiden op rust. Kunstlicht met een koele kleurtemperatuur remt de aanmaak van melatonine. Door geen rekening te houden met het circadiaanse ritme werk je tegen het natuurlijke proces van het lichaam in. Wat is Human Centric Lighting en hoe helpt het bij het nabootsen van daglicht? Human centric lighting past de lichtkleur en intensiteit automatisch aan door de natuurlijke lichtveranderingen van het daglicht na te bootsen.

Het resultaat is verlichting die aansluit bij het ritme van de mens, bevorderlijk voor concentratie overdag en ontspanning in de avond.

Regel lichtintensiteit met sensoren

Binnen Human Centric Lighting gebruiken we sensoren om de verlichting af te stemmen op aanwezigheid en de hoeveelheid daglicht. Een daglichtsensor meet hoeveel natuurlijk licht in een ruimte beschikbaar is. Op basis daarvan kan het systeem de kunstverlichting automatisch verhogen of verlagen.

Wanneer voldoende daglicht binnenkomt, dimt de verlichting terug. Neemt de hoeveelheid daglicht af, dan vult het systeem het benodigde lichtniveau aan. De ingestelde luxwaarde hangt af van de ruimte, de activiteit en de geldende eisen voor de werkomgeving.

Aanwezigheidssensoren schakelen de verlichting in wanneer een ruimte wordt gebruikt. Wanneer niemand meer aanwezig is, schakelt de verlichting uit.

Sensoren dragen zo bij aan een lichtomgeving die beter aansluit op het gebruik van de ruimte. Ze helpen het energiegebruik te beperken. De energiebesparing ontstaat niet door Human Centric Lighting op zichzelf, maar door LED verlichting te combineren met dimmen, daglichtregeling, aanwezigheidsdetectie en een goede inregeling.

Wat zijn de voordelen van human centric lighting?

Uit meerdere studies blijkt dat licht verschillende effecten heeft op onze biologische klok en daarmee het welzijn en de productiviteit beïnvloedt. Wat is human centric lighting en hoe draagt het bij aan een gezonde werkomgeving? Human Centric Lighting ondersteunt de biologische klok en vermindert daarmee gezondheidsrisico’s. Human centric lighting verbetert bovendien werkprestaties en staat bekend om de volgende voordelen:

• Verlaagt de kans op stress
• Verlaagt de kans op vermoeidheid
• Verhoogt de concentratie
• Verhoogt de productiviteit
• Verhoogt de kans op een positieve stemming

Human Centric Lighting in combinatie met DALI systeem

DALI is een digitaal communicatieprotocol voor professionele lichtregeling. Het maakt communicatie mogelijk tussen onder meer LED drivers, armaturen, sensoren, schakelaars en andere onderdelen van een lichtmanagementsysteem.

Met een DALI-systeem kunnen armaturen afzonderlijk of in groepen worden aangestuurd. Afhankelijk van de toegepaste componenten kunnen onder meer de lichtintensiteit, kleurtemperatuur, tijdschema’s en lichtscenario’s worden geregeld.

Voor Human Centric Lighting kan DALI worden gecombineerd met Tunable White LED verlichting. Met geschikte DALI drivers kunnen de kleurtemperatuur en helderheid van een Tunable White armatuur via één DALI-adres worden geregeld. DALI verzorgt daarbij de communicatie. Het lichtontwerp, de programmering en de inregeling bepalen hoe de Human Centric Lighting-installatie in de praktijk functioneert.

Een DALI-installatie is niet automatisch Human Centric Lighting. Daarvoor moet het licht bewust worden afgestemd op de ruimte, de activiteiten, het tijdstip en de gebruikers.

Wat is Tunable White?

Het woord “tunable” duidt op de mogelijkheid om lampen in verschillende lichtkleuren in te stellen. Tunable White past de verlichting aan op de situatie. Creëer bijvoorbeeld periodes van concentratie en productiviteit door de juiste lichttemperatuur in te stellen. Dit past zich flexibel aan op de situatie.

• Warm licht (2700K – 3500K) creëert een ontspannen sfeer. Geschikt voor ontspanningsruimtes.
• Neutraal wit licht (4000K) bevordert concentratie en productiviteit. Geschikt als standaard voor kantoren, scholen en werkruimtes.
• Koel licht (5000K- 6500K) verhoogt helderheid en alertheid. Ideaal voor precisiewerk, zoals technisch tekenen of productiewerk.

Met Tunable White past u de verlichting aan op de activiteit, de tijd van de dag of het gewenste energieniveau van medewerkers.

Waarom Tunable White met Human Centric Lighting?

Tunable White maakt het mogelijk om de kleurtemperatuur van wit licht aan te passen. Daardoor kan één ruimte verschillende lichtbeelden krijgen zonder dat hiervoor afzonderlijke armaturen met vaste kleurtemperaturen nodig zijn.

In een kantoor kan bijvoorbeeld worden gewerkt met verschillende standen voor algemeen werken, vergaderen en presenteren. In een school kunnen lichtscenario’s aansluiten op instructie, zelfstandig werken of audiovisuele presentaties. In een zorgomgeving kan de verlichting volgens een rustig dagprogramma veranderen.

Tunable White is echter niet hetzelfde als Human Centric Lighting. Het is een van de technieken die binnen een mensgericht lichtconcept kan worden toegepast. Human Centric Lighting houdt daarnaast rekening met onder meer:

• de functie van de ruimte;
• de benodigde lichtniveaus;
• visueel comfort en verblinding;
• kleurweergave;
• daglicht;
• sensoren en bediening;
• de gebruikstijden;
• de behoeften van verschillende gebruikers.

Wanneer Tunable White wordt gecombineerd met DALI, sensoren, tijdschema’s en goede inregeling, kan het licht flexibel worden afgestemd op de dagelijkse praktijk. Het systeem moet daarbij eenvoudig te bedienen blijven en passen bij de mensen die de ruimte gebruiken.

Human Centric Lighting in de praktijk

Bij Stichting Sint Jacob installeerde wij Human Centric Lighting die het natuurlijke dag- en nachtritme ondersteunt. De lichtkleur verandert gedurende de dag van warm ochtendlicht naar helder daglicht en terug naar een zachte avondtint. Deze aanpak helpt bewoners met dementie actiever te zijn overdag en rustiger te slapen in de avond. Voor het zorgpersoneel biedt het systeem eenvoudige bediening en altijd het juiste licht voor elke situatie.

Advies bij het toepassen van Human Centric Lighting

Niet elke ruimte of organisatie heeft dezelfde lichtbehoefte. In kantoren kan Human Centric Lighting zorgen voor meer concentratie, terwijl in zorg– of onderwijsomgevingen vooral het welzijn centraal staat. Wij helpen u bepalen welke oplossing het beste past bij uw locatie en gebruik. Onze lichtspecialisten berekenen de juiste kleurtemperaturen, lichtverdeling en aansturing om een optimaal effect te bereiken.

Lumeco: specialist in mensgerichte verlichting

Bij Lumeco geloven we dat goede verlichting meer is dan techniek. Human Centric Lighting brengt comfort, energie en focus samen in één oplossing. Wij ontwerpen, leveren en installeren complete HCL-systemen die het welzijn van gebruikers verbeteren én energie besparen. Door onze ervaring met lichtmanagementsystemen en Tunable White LED zorgen wij voor een verlichtingsoplossing die echt het verschil maakt.

Wilt u weten wat Human Centric Lighting voor uw organisatie kan betekenen? Neem contact op met onze lichtadviseurs voor een persoonlijk lichtplan. Wij helpen u stap voor stap naar een werkomgeving met meer comfort, energie en focus.