Gemeenten kunnen grote slag maken met TL verlichting

28 januari 2015

Auteur: Cyriel van Rossum – VNG Magazine

Gemeenten die hun kantoorverlichting niet moderniseren, doen het milieu én zichzelf tekort. Vervanging van klassieke tl-buizen door een nieuw, veel duurzamer type zal hun stroomverbruik aanzienlijk terugschroeven. Dat is de boodschap van de Stichting Natuur & Milieu in een campagne voor gemeenten (en bedrijven), die behalve op milieuwinst en financiële besparingen mikt op sociale winst via de inzet van arbeidsgehandicapten.

‘Er wordt ongelooflijk veel energie gebruikt voor de verlichting van kantoren en andere utiliteitsgebouwen’, zegt Olaf van der Gaag, directeur campagnes bij Stichting Natuur & Milieu. Volgens hem hangt hier nog heel wat laaghangend fruit, als het om energiebesparing gaat. Voor de klassieke tl-buizen (type T8) bestaan al enkele jaren veel zuiniger exemplaren, de zogenaamde T5-buizen. ‘Er hangen in heel het land naar schatting 25 miljoen verouderde tl-buizen, goed voor een gezamenlijk verbruik van 700 miljoen euro per jaar. En bijbehorende CO2-uitstoot natuurlijk.’

Nieuwe buizen

Natuur & Milieu wil daar verandering in brengen door een grote groep eindgebruikers aan te spreken. Dat deed de stichting al vaker, bijvoorbeeld met inkoop van zonnepanelen (actie is voorbij) en spouwmuurisolatie (loopt nog) en de aanschaf van een elektrische auto (loopt ook nog). Ze kan door bundeling van de vraag van groene technologie een scherpe prijs en kwaliteitsgarantie bedingen en inspecties laten uitvoeren om te checken of alles naar wens en afspraak verloopt. Natuur & Milieu heeft nu een campagne gestart omwille van vervanging van T8-buizen door T5-buizen onder het motto ‘Nieuw licht op de zaak’. De nieuwe lampen gebruiken veertig procent minder stroom dan de klassieke tl-buizen en gaan ongeveer twee keer zo lang mee als klassieke, tien in plaats van vijf jaar. De nieuwe buizen zijn dunner dan een mannenduim, de oude buizen juist dikker, maar in prestaties is geen verschil. Hoewel, de frequentie van het licht van het groene type is wat hoger, wat een rustiger atmosfeer oplevert en dus prettiger is om bij te werken. De nieuwe buizen kosten een euro of drie, maar aanpassing van het armatuur kost ongeveer vijftig euro, een investering die in twee jaar is terugverdiend.

Arbeidsgehandicapten

De campagne, die zich concentreert op zakelijke gebruikers, moet ervoor zorgen dat in bedrijven, maar ook in gemeentehuizen, ziekenhuizen, scholen, parkeergarages en andere gebouwen met grootverbruik nieuwe buizen worden geïnstalleerd. Van der Gaag: ‘Er hebben zich inmiddels vijftien organisaties aangemeld. Dat is een mooi begin. We willen de markt een kontje geven en dat lijkt te lukken.’ De campagne moet uiteindelijk zorgen voor de vervanging van 100.000 tl-buizen. Natuur & Milieu heeft niet zomaar een installatiebedrijf in de arm genomen. De keuze is gevallen op het Haagse bedrijf GreenFox, dat al jaren samenwerkt met wat men vroeger de sociale werkplaatsen noemde. GreenFox, afkomstig uit de re-integratiehoek, zet mensen met een arbeidshandicap uit de sociale werkvoorziening in, of anders gezegd ‘mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt’. Daarmee is de campagne dienstbaar aan de begeerde trits people, planet en profit.

Overigens is er nóg een bedrijf dat mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt inzet voor precies hetzelfde doel. Lumeco, van oorsprong een belichtingsbedrijf, werkt volgens hetzelfde concept en is ook actief in de publieke sector. Het bedrijf werkt met lokale organisaties op het vlak van sociale werkvoorziening. ‘Dat Natuur en Milieu met GreenFox in zee is gegaan voor de campagne wil niet zeggen dat Lumeco voor GreenFox onderdoet’, zegt Van der Gaag. ‘Het is gewoon handiger om met één bedrijf campagne te voeren. Consumenten zitten niet te wachten op een Chinese menukaart met allerlei leveranciers; die hebben behoefte aan duidelijkheid en enkelvoudigheid. Bovendien is het voor Natuur & Milieu ook best een klus om alles uit te onderhandelen met een partner. Een contract telt al gauw zestig pagina’s, dat wil je maar één keer hoeven opstellen.’

Autisten

Lumeco verzorgde de renovatie van niet minder dan tienduizend lampen bij TNO en verving een groot aantal ganglampen (zogenaamde downlighters) door nóg zuiniger ledlampen. Vervanging is geen klusje voor op een achternamiddag, zegt Lumeco-directeur Stefan Plomp. ‘Het is geen plug-and-play: het behoud van de armaturen is een extra duurzaamheidsaspect dat de nodige technische ombouwwerkzaamheden vergt. Het is even wat meer installatiewerk, maar dan heb je ook nauwelijks afval en geen kosten voor de aanschaf van nieuwe armaturen’. Een bijkomend voordeel is dat het plafond niet opnieuw hoeft te worden geschilderd als de oude armaturen blijven hangen. Plomp: ‘We werken veel met mensen met autisme. Die voelen zich prettig in sterk repetitief werk en zijn uitermate nauwkeurig. Dat is precies wat je bij deze vervangingsklussen nodig hebt.’ Plomps bedrijf heeft inmiddels ook een reeks gemeenten aan zuinige lampen geholpen, waaronder Rotterdam en Arnhem. ‘Er is nog een gigantische markt’, aldus de directeur. ‘Niet alleen in de commerciële sector, maar ook bij de overheid.’

Actieve rol voor Gemeenten

Gemeenten zouden een zeer actieve rol kunnen spelen in de verbreiding van het nieuwe licht op de zaak. De Wet milieubeheer voorziet in de mogelijkheid om bedrijven te verplichten tot energiebesparende maatregelen, zolang de terug- verdientijd daarvan niet meer dan vijf jaar bedraagt. De mogelijkheid bestaat al jaren, maar er komt nauwelijks iets van terecht. In het verleden heeft Marijke Vos, toen wethouder in Amsterdam, zich beroepend op deze wettelijke optie supermarkten verplicht tot het monteren van deurtjes voor koelvakken. ‘Ook Nijmegen en Lochem hebben wat activistischer wethouders, maar verder zijn er weinig initiatieven te vinden’, aldus Van der Gaag.

In Nederland hangen naar schatting honderd miljoen tl-buizen van de oude stempel. Als al die buizen zouden worden vervangen door de nieuwe zuinige T5-lampen, zou dat leiden tot een jaarlijkse CO2-reductie vergelijkbaar met hetgeen een bos ter grootte van de hele provincie Utrecht van het broeikasgas zou opnemen. Ter vergelijking: Utrecht meet 1385 km2, Nederland heeft momenteel zo’n 500 km2 bos.